0466823470, 0473094545, 0981032132

Tin tức/Kiến thức nuôi dạy bé

KHỦNG HOẢNG TUỔI LÊN BA

16/10/2018
Khủng hoảng tuổi lên ba là biểu hiện cho sự chuyển giao từ giai đoạn ấu nhi(0 đến 3 tuổi) sang giai đoạn mẫu giáo( 3-6 tuổi). Khái niệm này để ám chỉ giai đoạn trẻ có hàng loạt sự phát triển trong chính bản thân mình cũng như môi trường tiếp xúc. Nói cách khác, trẻ phải đối diện với nhiều sự thay đổi ở cả ba mặt: thể chất, tâm lý và xã hội. Những thay đổi này diễn ra trên nhiều phương diện khác nhau, từ thể chất, vận động đến nhận thức, tình cảm, thẩm mỹ và giao tiếp.Ở thời điểm này, tâm lý trẻ có sự thay đổi mạnh mẽ, kéo theo những cách cư xử có phần tiêu cực khiến bố mẹ nhiều lúc phải “bó tay”.

Khủng hoảng tuổi lên ba là biểu hiện cho sự chuyển giao từ giai đoạn ấu nhi(0 đến 3 tuổi) sang giai đoạn mẫu giáo( 3-6 tuổi). Khái niệm này để ám chỉ giai đoạn trẻ có hàng loạt sự phát triển trong chính bản thân mình cũng như môi trường tiếp xúc. Nói cách khác, trẻ phải đối diện với nhiều sự thay đổi ở cả ba mặt: thể chất, tâm lý và xã hội. Những thay đổi này diễn ra trên nhiều phương diện khác nhau, từ thể chất, vận động đến nhận thức, tình cảm, thẩm mỹ và giao tiếp.Ở thời điểm này, tâm lý trẻ có sự thay đổi mạnh mẽ, kéo theo những cách cư xử có phần tiêu cực khiến bố mẹ nhiều lúc phải “bó tay”.  

Nguyên nhân:

Xét về bản chất, “khủng hoảng ở trẻ” này đến bởi hai nguyên nhân chủ yếu sau đây:

 Do mâu thuẫn giữa nhu cầu của trẻ với năng lực thực tế trẻ có.

Theo nhà tâm lý học lứa tuổi Erick Erickson: “ba tuổi là khởi đầu của giai đoạn hình thành tính tự chủ và ý thức độc lập của trẻ”. Trong thời kỳ này, trẻ muốn khám phá thế giới bằng chính cặp mắt và đôi tay của mình. Sự phát triển về thể chất mà nhất là khả năng di chuyển ngày càng hoàn thiện là động lực to lớn thúc đẩy trẻ làm theo ý mình mạnh mẽ hơn. Trẻ say mê khám phá thế giới, thậm chí muốn chinh phục cả những thứ nằm ngoài khả năng vốn có của mình. Đôi khi, do lối diễn đạt không bắt kịp được suy nghĩ của trẻ cũng khiến trẻ “khủng hoảng” với chính mình. Từ đó, trẻ cảm thấy khó chịu, hay cáu gắt với bản thân, dễ khóc, dễ bỏ cuộc,…

Do người lớn và trẻ không tìm được tiếng nói chung nên dẫn đến phản ứng tiêu cực của trẻ.

Song song với khả năng vận động, trẻ cũng bắt đầu hình thành ý thức về bản thân. Trẻ nhận ra mình là một cá thể riêng biệt với mọi người. Trẻ cũng muốn độc lập làm những việc liên quan đến bản thân. Trẻ hay nói: “để con làm”, “mẹ để đấy đi”, “không, không, mẹ để xuống đi” với cái mặt khóc mếu. Trong khi nhu cầu độc lập của trẻ tăng cao thì cha mẹ vẫn chưa chuẩn bị sẵn sàng tâm lý “buông tay” trẻ. Vì vậy, nhiều cha mẹ thường có xu hướng cấm đoán, kiểm soát trẻ một cách chặt chẽ. Chính việc không tìm được tiếng nói chung đã dẫn đến những phản ứng gay gắt từ trẻ như bướng bỉnh, không nghe lời, muốn làm trái lời bố mẹ,…

BIỂU HIỆN

» Phản ứng tiêu cực: Trẻ không chịu nghe theo yêu cầu của người lớn. Tuy nhiên, khác với sự “không vâng lời” , phản ứng tiêu cực là thái độ thể hiện suốt trong mối quan hệ của trẻ với người lớn chứ không chỉ đơn thuần là từ chối làm theo lời chỉ bảo nào đó, thể hiện rõ nhất là tính ngoan cố và ngang ngạnh. Trẻ kiên quyết bảo vệ ý kiến của mình bất chấp đúng sai; trẻ lờ đi tất cả những lời nói từ bố mẹ, người lớn khác.


» Muốn tự làm việc: Trẻ thể hiện xu hướng muốn thoát khỏi sự kèm cặp của người lớn và tự mình làm một số việc, thậm chí cả những việc vượt ngoài khả năng của mình. Đây là biểu hiện cho thấy trẻ đang khẳng định mình là một cá thể độc lập.


» Nổi loạn: Trẻ luôn ở trong trạng thái “phòng thủ”, dễ kích động. Giữa trẻ và người lớn luôn như đang chực chờ những cuộc “cãi vã” vậy.


» Muốn có quyền: Trẻ muốn thể hiện sự “thống trị” lên những mối quan hệ hoặc đồ vật xung quanh. Nếu trẻ là con một, hiện tượng này dễ xảy ra hơn. Chúng ta thường thấy trẻ hay sử dụng từ “của con”, “cho con hết”,…khi đi đâu, trẻ đều tranh đi trước, uống nước trước,….


» Vô lễ với người lớn: Giai đoạn này trẻ thường nói những câu vô lễ trẻ vô tình học được với người lớn: bà dở, mẹ dở,…. Sự phản ứng gay gắt của bố mẹ chính là “động lực, niềm vui” để trẻ tiếp tục hành vi này.

 CÁCH KHẮC PHỤC

Thông thường, khi đối diện với sự thay đổi của trẻ, người lớn thường phản ứng bằng một trong hai cách: hoặc là không để tâm và ép bé làm theo ý mình như trước, hoặc là phức tạp hóa mọi chuyện đến mức cảm thấy bất lực trong việc dạy con. Tuy nhiên, cả hai cách trên đều không mang lại sự hài lòng cho trẻ và “bình yên” cho bố mẹ. Vì vậy, bố mẹ nên tìm hiểu kỹ về đặc điểm giai đoạn tuổi để có những cách ứng xử thông minh và “hợp tình hợp lý” hơn.

Cha mẹ nên hiểu “khủng hoảng tuổi lên ba” là hiện tượng bình thường và tất yếu ở mọi trẻ, cũng giống như “làm việc nhiều thì mệt” và “nghỉ ngơi tích cực thì sẽ khỏe  lại”. Do vậy, cha mẹ không nên quá lo lắng, ngược lại, cha mẹ cần có sự tác động tích cực một cách thông minh để dẫn dắt con vượt qua giai đoạn này.